* بت‌پرستى س 311 - وثنيت از كجا سرچشمه گرفت و به چه صورت آغاز شد ؟ ج - اين احتمال به حسب اعتبار عقلى تأييد مىشود كه اساس و ريشهء وثنيّت همان مسألهء مجسّمه‌سازى باشد ، و به عبارت ديگر قبل از پيدا شدن وثنيّت ، نخست اين رسم در بشر معمول شد كه براى بزرگان خود و مخصوصا بزرگانى كه از آنان از دنيا مىرفته مجسّمه‌اى مىساختند تا به اصطلاح ياد او را زنده نگهدارند ، سپس اين رسم پيدا شد كه براى « ربّ النّوع‌هايى » كه به حسب اعتقادشان ربّ ناحيه‌اى از نواحى عالم هستند نيز بايد مجسّمه‌اى بسازند تا نشان‌دهندهء صفاتى باشد كه براى آن ربّ النوع و يا به عبارت ديگر براى آن خدا معتقدند . اتفاقا در روايات واردهء از طرق ائمه اهل بيت عليهم السّلام نيز مضامينى ديده مىشود كه اين احتمال را تأييد مىكند ، از آن جمله در تفسير قمى « 1 » روايتى مضمر ( يعنى بدون ذكر نام امام آورده ) و در كتاب علل الشرايع « 2 » همان روايت با ذكر سند از امام صادق عليه السّلام آمده كه در ذيل آيهء شريفهء : « وَ قالُوا لا تَذَرُنَّ آلِهَتَكُمْ . . . » « 3 » فرموده : اينها مردمى بودند كه خودشان خداپرست بودند و وقتى از دنيا رفتند خويشان و علاقمندانشان از مرگ آنان سخت ناراحت شدند ، ابليس - كه خدا لعنتش كند - نزد آنان آمد و گفت : من ( براى تسلّاى دل شما ) اصنام و مجسّمه‌هايى به شكل و قيافهء آن عزيزان شما مىسازم تا با نظركردن به آن

--> ( 1 ) . تفسير قمى ، ج 2 ، ص 387 . ( 2 ) . علل الشرايع ؛ ج 1 ، ص 3 ، ط بيروت . ( 3 ) . ( قوم نوح گفتند : ) هرگز خدايان خود را رها نكنيد . . . « سورهء نوح ، آيهء 23 » .